Περί ψόφιων αλόγων

Οι Άγγλοι λένε “Do not flog a dead horse”, δηλαδή «Μην δέρνεις ένα ψόφιο άλογο». Η αλήθεια είναι ότι ο κλάδος των Δημοσίων Υπαλλήλων έχει φάει τόσο ξύλο τελευταία, που καιρός είναι να πούμε και κάτι άλλο, κάτι καλό και αισιόδοξο. Τους δημοσίους υπαλλήλους που γνωρίσαμε όλοι μας καλύτερα από τον καθένα ήταν οι δάσκαλοι που μας δίδαξαν στα μαθητικά μας χρόνια. Και ναι μεν, πολλοί από αυτούς ήταν γαϊδούρια και αξίζουν το ξύλο που τρώει τώρα το δημοσιουπαλληλίκι, αλλά δεν ήταν όλοι. Όλοι μας μπορούμε να θυμηθούμε κάποιους δασκάλους που είχαμε και που άφησαν ανεξήτιλα σημάδια στην μνήμη μας, διαμορφώνοντας τον χαρακτήρα μας. Πώς να ξεχάσω τον κύριο Κυριατζίδη, τον φιλόλογο, που όταν μας διάβαζε ένα αντιρατσιστικό κείμενο η φωνή του έτρεμε από συγκίνηση. Τώρα, μετά από τόσα χρόνια δεν θυμάμαι πια ούτε ποιο κείμενο ήταν ούτε ποιος το είχε γράψει. Μια φράση μόνον μου έμεινε: «Όλοι οι άνθρωποι ρίχνουν μια σκιά πίσω τους, και αυτή για όλους είναι μαύρη.». Πώς να ξεχάσω την κυρία Εξήκη την φιλόλογο που μας δίδασκε με τόσο πάθος τους διαλόγους σχετικά με την καταδίκη του Σωκράτη, που το μυαλό των 15 χρόνων μου τότε είχε πεισθεί ότι αν η ίδια βρισκόταν στην θέση του Σωκράτη και αυτή θα είχε διαλέξει να πιει το κώνειο παρά να εγκαταλείψει την χώρα στην οποία είχε ζέσει όλη της την ζωή! Πώς να ξεχάσω την κυρία Τσίνγκου που μας δίδασκε γεωλογία με όλο το είναι της, χρησιμοποιώντας όλο το σώμα της και με τα χέρια της να κυματίζουν στον αέρα για να μας εξηγήσει τί είναι τα συγκλινή και τα αντικλινή πετρώματα. Ή την δεσποινίδα Αβραμίδου, που μας έκανε Αγγλικά, που κάποτε στον σχολικό εκκλησιασμό που με είδε όρθια να ταλαντεύομαι από την κούραση, σηκώθηκε και μου έδωσε την θέση της! Ή μήπως την κυρία Μασσαλά που με το μεράκι της για τα Μαθηματικά μου έκανε να τα αγαπήσω ακόμα περισσότερο, αλλά και να μάθω ότι το να κοπανίσεις το αυτοκίνητο σου στον τοίχο σε μια στιγμή απροσεξίας και να στραπατσάρεις τον προφυλακτήρα δεν είναι τίποτα το σπουδαίο: «Οι προφυλακτήρες γι’ αυτό είναι!» είπε ψύχραιμα όταν της συνέβη. Και είναι και άλλοι άνθρωποι που μας έμειναν στην μνήμη όχι για κάτι συγκεκριμένο, γιατί ίσως δεν προλάβαμε να τους γνωρίσουμε καλά, αλλά απλώς για την αξιοπρέπεια τους, όπως η κυρία Φούκα, που πέρασε από το σχολείο μας σαν κομήτης για μια μόνον χρονιά και όμως η αξιοπρέπεια της στα μάτια των δεκατριών χρονών που ήμουν τότε την έκανε να ξεχωρίζει.
Αλλά μήπως οι καλοί δάσκαλοι, οι καλοί δημόσιοι υπάλληλοι τελείωσαν; Όχι βέβαια! Ξέρω και τώρα φωτεινά παραδείγματα που κάνουν τον τόπο να πηγαίνει μπροστά και εμπνέουν τις νέες γενιές. Για παράδειγμα το προσωπικό του 2ου Λύκειο Ιλίου, που πρόσφατα έγινε πρότυπο σχολείο σε αναγνώριση της σκληρής δουλειάς των δασκάλων του, που έχουν δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που θα το ζήλευε και το καλύτερο ιδιωτικό σχολείο του εξωτερικού, και που είναι βέβαια δημόσιοι υπάλληλοι. Ας μην πηδάμε λοιπόν σε φαρδιές βούρτσες όταν βάφουμε τον κόσμο: ο κάθε δάσκαλος που αναλαμβάνει την βιβλιοθήκη του σχολείου δεν το κάνει για να «την αράξει», αλλά είναι πολλοί που το κάνουν με μεράκι για να προσφέρουν κάτι. Ο κάθε δάσκαλος που αποφασίζει να κάνει διδακτορικό δεν το κάνει για να αποφύγει την διδασκαλία-ξέρω μερικούς που έκαναν το διδακτορικό παράλληλα με την διδασκαλία και παραμένοντας στην θέση τους εξακολουθούν να εμπνέουν τα παιδιά. Ξέρω επίσης δασκάλους που δουλεύουν σε σχολεία με μεγάλο αριθμό παιδιών ή και ενηλίκων από μη προνομιούχες ομάδες της κοινωνίας, όπως παράνομοι ή και νόμιμοι μετανάστες, που σκύβουν με αγάπη πάνω από τα προβλήματα του κάθε μαθητή και ξέρουν ότι το να τα ακούσουν και να τα συζητήσουν μαζί τους είναι ίσως πιο σημαντικό από το να τους μάθουν να λύνουν μια δευτεροβάθμια εξίσωση. Αυτοί οι δάσκαλοι είναι ίσως η μειονότητα, αλλά είναι αυτοί στους οποίους βασιζόμαστε για ένα καλύτερο μέλλον. Και είναι και αυτοί από τους ανθρώπους που έχασαν πρόσφατα το 25% του μισθού τους, χωρίς όμως φωνές και διαμαρτυρίες, γιατί αυτοί καταλαβαίνουν. Συνήθως είναι οι άλλοι, εκείνοι που δεν αξίζουν τον μισθό τους, που φωνάζουν δυνατά, με αγανάκτηση, για την αδικία που τους γίνεται. Αλλά εκείνοι είναι ήδη καταδικασμένοι στο μυαλό του κόσμου, ψόφια άλογα στην μνήμη των μαθητών που πέρασαν ή περνούν από τα χέρια τους, και δεν αξίζει τον κόπο να τους ξυλοφορτώνουμε παραπάνω.
Μαρία Πέτρου

Περί αξιωματικής λογικής

Άκουγα προχθές στο ραδιόφωνο μία συνέντευξη με έναν εκπρόσωπο της ΑΔΕΔΥ. Η συζήτηση πήγαινε στο στυλ «Καλημέρα μπάρμπα-Κουκιά σπέρνω!», με τον δημοσιογράφο να ρωτάει και να ξαναρωτάει: «Κύριε Τάδε, η ΑΔΕΔΥ είναι πάντα υπέρ του ενιαίου μισθολογίου. Δεν νομίζετε ότι είναι δίκαιο κάποιος που δουλεύει πιο σκληρά και εξυπηρετεί τους πολίτες καλύτερα από μερικούς που κάθονται-γιατί είναι κοινό μυστικό στην Ελλάδα ότι ένα μεγάλο μέρος των δημοσίων υπαλλήλων δεν κάνουν την δουλειά τους-δεν νομίζετε λοιπόν ότι αυτοί που δουλεύουν με ζήλο θα πρέπει να παίρνουν κάτι παραπάνω από τους αραχτούς;» και τον κύριο Αδεδή να απαντάει: «Κάθε υπηρεσία έχει την δομή της. Έχουμε προϊσταμένους που φροντίζουν ώστε όλοι να προσφέρουν ό,τι μπορούν και όλοι οι υπάλληλοι να κάνουν την δουλειά τους» και άλλες τέτοιες μπούρδες. Ο κύριος Αδεδής εδώ, εκούσια ή ακούσια έκανε το ίδιο μοιραίο λάθος που έκανε και ο Χριστός και ο Μαρξ, και έτσι είναι σε καλή παρέα. Το λάθος και των τριών ήταν ότι στήριξαν τις θεωρίες τους στην λάθος υπόθεση: ότι ο άνθρωπος είναι από φύση του ιδανικός και τέλειος. Έτσι κατά τον Χριστό, ο άνθρωπος μπορεί να αγαπάει τους εχθρούς του, να γυρίζει το δεύτερο μάγουλο όταν τον χαστουκίζουν στο πρώτο και να δίνει τον έναν χιτώνα όταν έχει δύο. Και επειδή τίποτα από όλα αυτά δεν είναι στην φύση του ανθρώπου, αλλά μάλλον αναφέρονται στις ιδιότητες κάποιου εξιδανικευμένου όντος, ο Χριστιανισμός σαν τρόπος ζωής απέτυχε. Έχει επιβιώσει μόνον σαν δόγμα, γιατί όσο κι’ αν σταυροκοπιόμαστε κάθε φορά που περνάμε έξω από μια εκκλησία, η ζωή μας δεν έχει καμία σχέση με τις πρωτοχριστιανικές κοινωνίες και τον Χριστιανισμό σαν τρόπο ζωής. Όσο για τον Μαρξ, έκανε το ίδιο λάθος με τον Χριστό, μια και βάσισε την θεωρία του στο «Ο καθένας προσφέρει όσο μπορεί και απολαμβάνει ό,τι χρειάζεται»! Τώρα μάλιστα! Γι’ αυτό και τα διάφορα κομμουνιστικά καθεστώτα κατέρρευσαν το ένα μετά το άλλο, και όλη αυτή η όμορφη θεωρία χρεοκόπησε. Και μια και ο Μαρξισμός στερείται υπερφυσικού δόγματος, δεν μπορεί να επιβιώσει ούτε σαν δόγμα. Σε μερικές δεκαετίες θα έχει ξεχαστεί από τον κοινό λαό και σαν θεωρία και σαν κίνημα, και μόνο οι φιλόσοφοι και οι ιστορικοί θα τον σπουδάζουν σαν ένα περίεργο κοινωνικό πείραμα του εικοστού αιώνα.
Όσο για τον κύριο Αδεδή, επέμενε ότι δεν χρειαζόμαστε κίνητρα για τους δημοσίους υπαλλήλους-όλοι πρέπει να παίρνουν τα ίδια εφόσον δίνουν το παρόν στο γραφείο τους, γιατί όλοι είναι ιδανικοί, άμεμπτοι, δουλευταράδες, κάνουν το κατά δύναμη, είναι έντιμοι, αδιάφθοροι, εξυπηρετικοί και ευγενικοί, και υπάρχουν προϊστάμενοι που το φροντίζουν αυτό. Χα! Χα! Χα!

Έμαθα πρόσφατα από ένα ντοκυμαντέρ της ιστορίας των Μαθηματικών ότι κατά πολλούς ιστορικούς το Πυθαγόρειο θεώρημα ήταν γνωστό στους αρχαίους Βαβυλωνίους στην εμπειρική του μορφή, πολύ πριν τον Πυθαγόρα. Εκείνο που πραγματικά συνέβαλλε η αρχαία Ελληνική σκέψη στην ανάπτυξη των Μαθηματικών ήταν οι έννοιες της απόδειξης και της αξιωματικής λογικής. Αξίωμα είναι μια υπόθεση που την δεχόμαστε ως σωστή και πάνω σ’ αυτήν κτίζουμε την θεωρία μας. Έτσι, το αξίωμα ότι από ένα σημείο υπάρχει μόνον μία κάθετη σε μια ευθεία είναι η βάση της Ευκλείδειας Γεωμετρίας που διέπει την καθημερινή μας ζωή, ενώ το αξίωμα ότι από ένα σημείο υπάρχουν άπειρες κάθετες σε μια ευθεία είναι η βάση της Ριμάνειας Γεωμετρίας που διέπει την δομή του σύμπαντος. Επομένως κύριε Αδεδή, αν αρχίσεις με λάθος αξίωμα, κτίζεις έναν πύργο στην άμμο. Και μιά και μία αλυσίδα είναι τόσο δυνατή όσο ο ασθενέστερος κρίκος της, αν στηρίξεις την θεωρία σου σε ανεδαφική υπόθεση, μια μέρα θα καταρρεύσει παταγωδώς! Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από την αρχή, με το μοντέλο του δημοσίου υπαλλήλου να είναι αυτό του συνηθισμένου ανθρώπου, αυτού που προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει την προσπάθεια του και να μεγιστοποιήσει την καλοπέραση του, και ας προσπαθήσουμε να βρούμε λύσεις στο πρόβλημα «Ελληνικό δημοσιοϋπαλληλίκι» με αυτή τη βάση!

Μαρία Πέτρου

Περί “Ευχαριστούμε που δεν καπνίζετε” και άλλων τραγικών συμβάντων της ζωής

Σήμερα πήγα στο τοπικό υποκατάστημα της Εθνικής τράπεζας για να πληρώσω μία επιταγή στον λογαριασμό μου. Οι πρώτες εντυπώσεις ήταν εξαιρετικές: “Ευχαριστούμε που δεν καπνίζετε” παντού στους τοίχους, καρέκλες για να καθίσεις και μηχάνημα να πάρεις αριθμό προτεραιότητας.

Καθώς καθόμουνα και περίμενα υπομονετικά την σειρά μου, ξαφνικά μου ήρθε μία μυρωδιά καπνού! Όλα τα λαμπάκια άναψαν στο κεφάλι μου! Με απόγνωση πρόσεξα ότι αυτός που κάπνιζε ήταν η ταμίας που θα με εξυπηρετούσε! Αναρωτήθηκα, να την καταγγείλω άραγε στον διευθυντή της; Μετά σκέφτηκα ότι αυτό είναι μάλλον πολύ δραστικό. Αντί γι' αυτό, αποφάσισα να περιμένω να με εξυπηρετήσει πρώτα και μετά να της πω φεύγοντας: “Ευχαριστώ που δεν καπνίζετε!” Καλύτερα να μην πω τίποτα τώρα, μια και κάθεται από “την σωστή μεριά του γραφείου” και πού ξέρεις τί θα κάνει αν θυμώσει μαζί μου! Όταν έφτασε λοιπόν η σειρά μου, και αφού της εξήγησα την υπόθεση μου μεταξύ ενός παφ και ενός πουφ, μου είπε ότι χρειάζομαι να πάρω την υπογραφή της προϊσταμένης της.

Όταν πήγα στην προϊστάμενη, κάθισα υπομονετικά και περίμενα την σειρά μου. Μιλούσε στο τηλέφωνο. Αναρωτήθηκα: ξέρει άραγε ότι μία υπάλληλος της καπνίζει παράνομα; Δεν πρόλαβα να απαντήσω όταν την είδα να σηκώνει ένα αναμμένο τσιγάρο πίσω από τον κομπιούτερ της και να παίρνει ένα βαθύ παφ και ένα ακόμα πιο βαθύ πουφ. Κοίταξα γύρω μου: τασάκια σε κάθε γραφείο! Να μην τα πολυλογώ, μεταξύ δύο τηλεφωνημάτων, ενός παφ και ενός πουφ, πήρα εντολή να απευθυνθώ στην διευθύντρια.

Πήγα και περίμενα όρθια και υπομονετικά μέχρι η κυρία διευθύντρια να με προσέξει και να πεi στο τηλέφωνο: “Μαμά θα σε πάρω σε ένα λεπτό γιατί έχω δουλειά!” (Ευτυχώς υπάρχει και το φιλότιμο!) Η κυρία διευθύντρια λοιπόν, αφού ξαπέστειλε την μαμά, και πήρε ένα παφ, με έγνευσε να την ακολουθήσω πίσω στην προϊσταμένη ενώ εξέπνεε το πουφ. Η προϊσταμένη μας άφησε να περιμένουμε για περίπου δύο λεπτά σε στάση freeze-frame, καθώς η διευθύντρια έσκυψε να της δείξει την επιταγή μου και εγώ περίμενα στην άκρη όσο πιο ταπεινά γινόταν. Το πρόβλημα ήταν η Κικίτσα που την κρατούσε στο τηλέφωνο για κάποιο προφανώς σοβαρό θέμα, μέχρι που η προϊσταμένη της είπε: “Κικίτσα, θα σε πάρω σε ένα λεπτό, έχω δουλειά τώρα.” Οι δύο κυρίες, αφού αντάλλαξαν μερικές φράσεις, μου εξήγησαν ότι δεν μπορούσαν να πάρουν την επιταγή μου γιατί ο λογαριασμός μου είχε ανοιχτεί στο υποκατάστημα της Νέας Κρήνης, και μόνον εκεί μπορούσε να πληρωθεί η επιταγή!

'Ετσι, μετά από μία ώρα που πέρασα αναπνέοντας την βρωμιά του καπνίζοντος υπαλληλικού προσωπικού, ούτε λίγο ούτε πολύ έμαθα ότι στην Εθνική τράπεζα οι κομπιούτερς χρησιμοποιούνται σαν ένδοξες αριθμομηχανές και τίποτα περισσότερο! Και αν είχα ανοίξει τον λογαριασμό μου στο υποκατάστημα της Άνω Βραχούλας, θα έπρεπε να πάρω αεροπλάνα, τρένα, βαπόρια, ελικόπτερα ή και αερόστατα για να εξυπηρετηθώ; Φανταστείτε: μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον κομπιούτερ σας για να μιλήσετε με τον Ρονγκ-Τσούν στην Κεντρική Κίνα, ή να αγοράσετε ένα εισιτήριο από το Λονδίνο στο Τιμπακτού, αλλά δεν μπορείτε να καταθέσετε μία επιταγή στον λογαριασμό σας, αν δεν πάτε αυτοπροσώπως στο υποκατάστημα που είχατε την ατυχία να ανοίξετε τον λογαριασμό σας!

Επιγραφές που μας ευχαριστούν που δεν καπνίζουμε, αλλά μας φλομώνουν στην βρωμιά τους, κομπιούτερς που χρησιμοποιούνται σαν σούπερ-ντούπερ αριθμομηχανές, και μαμάδες και Κικίτσες που ενώ ξέρουν ότι το νούμερο που παίρνουν είναι το νούμερο της δουλειάς και ενώ ξέρουν ότι είναι ώρα εργάσιμη, σηκώνουν το τηλέφωνο και πιάνουν την κουβεντούλα! Αλλά ίσως, δεν φταίνε αυτές. Ίσως οι κυρίες μεταξύ ενός παφ και ενός πουφ θα έπρεπε να τις είχαν πει: “Μαμά, είσαι ξαπλωμένη στο πάτωμα ανήμπορη να σηκωθείς; Είσαι στο νοσοκομείο, στο νεκροτομείο ή το ανατομείο; Αν όχι, μην παίρνεις αυτό το νούμερο! Είναι της δουλειάς μου και εγώ σέβομαι τους συνανθρώπους μου!” Αλλά βέβαια, η Εθνική μας τράπεζα έχει όλα τα χαρακτηριστικά του έθνους μας, και τέτοια πράγματα είναι “ξενόφερτες ιδέες”. Η ιστορία με την επιταγή, σε περίπτωση που αγωνιάτε, τελείωσε πηγαίνοντας στην Τράπεζα Πειραιώς, 100 μέτρα πιο κάτω, όπου την πλήρωσα στον λογαριασμό μου μέσα σε 5 λεπτά!

Μαρία Πέτρου