Περί του χορού του Ζαλόγγου

Υπάρχει μια σκηνή στο έργο «Η κυρά μας η μαμή», όπου ο Πρόεδρος του χωριού είναι άρρωστος. Είναι άρρωστος και δεν ξέρει τι του φταίει. Μια ζητάει ένα έξτρα μαξιλάρι γιατί είναι μέσα στην γούβα, μια δεν θέλει το έξτρα μαξιλάρι γιατί τον έστησαν σαν τον Αθανάσιο Διάκο, μια θέλει νερό, μια δεν θέλει, και πάει λέγοντας. Πολύ χαρακτηριστικό όταν είναι κανείς άρρωστος: δεν ξέρει τι τον φταίει, και τα βάζει με όλους, ακόμα και με την ταλαίπωρη την γυναίκα του που σκίζεται να τον εξυπηρετήσει. Το μόνο του πρόβλημα βέβαια ήταν ότι το προηγούμενο βράδυ είχε φάει μέχρι σκασμού και υπέφερε από βαρυστομαχιά. Μου φαίνεται ότι κάπως έτσι είναι και η Ελληνική κοινωνία τώρα: έφαγε, έφαγε, έφαγε μέχρι σκασμού στην περίοδο των παχέων αγελάδων και τώρα έχει βαρυστομαχιά και δεν ξέρει τι της φταίει. Και οι αγελάδες ήταν τετράπαχες, πω πω πόσο παχές ήτανε! Όχι βέβαια από το χορταράκι που παρήγαγε η Ελληνική γη, μια και η Ελληνική γη δεν παράγει και πολύ χόρτο-πιο πολύ γαϊδουράγκαθα! Αλλά πάχυναν από χορταράκι που ήταν φκιαγμένο από αέρα κοπανιστό! Και ξέρετε πόσο δύσπεπτο είναι το χορταράκι που είναι φκιαγμένο από αέρα κοπανιστό; Πα πα πα ! Μη σου τύχει! Έτσι λοιπόν ο ασθενής τώρα υποφέρει και δεν ξέρει τι του φταίει. Φωνάζει για το ένα, φωνάζει για το άλλο και για τα μόνα που δεν φωνάζει είναι τα πράγματα που μπορούν πράγματι να διορθωθούν, μια και το να διορθωθούν δεν κοστίζει τίποτα. Γιατί είναι πολλά στραβά που πέφτουν στην κατηγορία αυτή και που περιγράφονται από την φράση του Κηλαϊδόνη «Το πρόβλημα που λέτε δεν είναι το να μπεις. Είναι που σου την έχουνε στημένη όταν βγείς!» Έτσι, αν δεν είσαι Αθηναίος και μπεις στο μετρό της Αθήνας για να πας στο αεροδρόμιο, η υπάλληλος που σου πουλάει το εισιτήριο μπορεί να σου εξηγήσει για την ώρα αναχώρησης, το αριθμό της αποβάθρας κλπ, αλλά το πιο σημαντικό, ότι δηλαδή πρέπει να ακυρώσεις το εισιτήριο που μόλις σου πούλησε (γιατί άραγε δεν το ακυρώνει η ίδια κατ’ ευθείαν;) δεν θα σου το πει! Ούτε η είσοδος σου στο τρένο θα εμποδιστεί αν δεν έχεις ακυρώσει το εισιτήριο, όπως γίνεται σε άλλες χώρες. Ούτε ακυρωτική μηχανή υπάρχει μέσα στο τρένο! Πως αλλιώς θα σου βάλουν το πρόστιμο των 36 ευρώ, του εξαπλασίου δηλαδή της αξίας του εισιτηρίου, όταν σε βρουν να ταξιδεύεις με μη ακυρωμένο εισιτήριο; Ή που στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης υπάρχει πάρκινγκ μακράς διαρκείας όπου το να αφήσεις το αυτοκίνητο σου για μία μέρα κοστίζει το μισό από το να το αφήσεις λίγα μέτρα πιο εκεί στο πάρκινγκ μικρής διάρκειας, μόνο που δεν υπάρχει πινακίδα που να σου το λέει! Ή που στο μετρό της Αθήνας τις πρωινές ώρες τα τρένα πάνε μόνον μέχρι Πλακεντίας, ενώ στην αποβάθρα γράφει ότι πάνε στο αεροδρόμιο, και εσύ περιμένεις και περιμένεις αλλά το πολυπόθητο τρένο δεν έρχεται και δεν υπάρχει ούτε γραπτή ούτε προφορική ανακοίνωση και ούτε υπάλληλος να ρωτήσεις. Και έτσι, όταν δεις ότι σου την έστησαν μιά, σου την έστησαν δυό, σου την έστησαν τρείς, στο τέλος δεν ξέρεις τι σου φταίει, και σου φταίνε όλα. Και βγαίνει ς από την φάκα και οδηγείς σαν τρελός, βγάζοντας τα απωθημένα σου παραβιάζοντας το κώδικα οδικής κυκλοφορίας, την σειρά στην ουρά, τους κανόνες ευπρέπειας και ευγένειας, τον αντικαπνιστικό νόμο, και γενικά ό,τι βρεθεί μπροστά σου.
Και, έχοντας φάει στην μάπα το άδικο ταξίδι στην εφορία μια και Παρασκευή το Μητρώο είναι κλειστό, αλλά εσύ δεν είσαι σε θέση να το ξέρεις από πριν και το μαθαίνεις μόνον όταν φτάσεις μπροστά στον γκισέ όπου έχουν βάλει την ταμπελίτσα, και όταν πας στον ΟΑΕΔ και σε ξαποστείλουν λέγοντας ότι η αίτηση γίνεται μόνον ηλεκτρονικά και εσύ βρείς κομπιούτερ και την κάνεις, μόνο όμως που πρέπει μετά να την τυπώσεις και να τους την πας (!), έ τότε πια το ρίχνεις στο πατριωτικό: «Του Έλληνα ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει! Εγώ ελεύθερος γεννήθηκα και ελεύθερος θα πεθάνω! Θα μου πεις εσύ ρε μαλάκα πού μπορώ και πού δεν μπορώ να καπνίσω;» Έτσι, ο Έλληνας, που γεννήθηκε με ένα αναμμένο τσιγάρο στο χέρι, όπως ο baby-toon στην ταινία «Who framed Roger Rabbit?», πεθαίνει και με το τσιγάρο στο χέρι, κάνοντας τα πνευμόνια του, και αυτά των γύρω του, σαν τον σωλήνα του νιπτήρα μας όταν βουλώσει: γεμάτα από μία γκριζομαύρη γλίτζα, πού όταν τα ζουλήξουν κατά την νεκροψία βγαίνει σαν οδοντόπαστα! Τουλάχιστον έτσι φαινόταν στο Αυστραλέζικο ντοκιμαντέρ που προβάλλονταν στην τηλεόραση όταν η Αυστραλιανή κυβέρνηση έκανε εκστρατεία κατά του καπνίσματος για να πείσει τους πολίτες της να δεχτούν τον αντικαπνιστικό νόμο. Μόνο που εδώ δεν έγινε ποτέ μια τέτοια εκστρατεία. Για χρόνια το λόμπι των καπνοπαραγωγών την έβγαζε διάνα και η κυβέρνηση έκανε την πάπια επί του θέματος. Τώρα ξαφνικά καλούνται οι απληροφόρητοι Έλληνες πολίτες να βγάλουν την γλίτζα από τα πνευμόνια τους. Έλα όμως που του Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει! Και έτσι μια και ο Έλληνας δεν ξέρει τι του φταίει, το ρίχνει στον χορό του Ζαλόγγου!

Μαρια Πέτρου

Περί αυγών και πουλιών

Υπάρχει μια ζωγραφιά του Μαγκρίτ όπου ένα ζωγράφος βλέπει ένα αυγό και ζωγραφίζει ένα πουλί. Ο τίτλος είναι «Ο οραματιστής». Όταν ήρθα στην Ελλάδα πριν περίπου ένα χρόνο, όλα τα στραβά που έβλεπα τα δεχόμουν προσπαθώντας να δω την φαιδρή πλευρά τους. Είναι και αυτός ένας τρόπος επιβίωσης. Έναν χρόνο μετά, χιούμορ τέλος! Καθώς άρχισα να γνωρίζω τα εδώ πράγματα καλύτερα, σιγά σιγά μου έγινε αδύνατο να βλέπω την αστεία πλευρά της κάθε κατάστασης. Το ότι οι υπάλληλοι της Εθνικής επιτρέπονταν να καπνίζουν αλλά οι πελάτες όχι, δεν μου φαίνεται πια αστείο αλλά τραγικό. Το ότι ο τσαμπουκάς υπερτερεί του κώδικα οδικής κυκλοφορίας δεν μου φαίνεται φαιδρό αλλά καταθλιπτικό. Τώρα ο μόνος τρόπος επιβίωσης είναι να γίνει κανείς οραματιστής και να βλέπει το πουλί όταν του παρουσιάζουν το αυγό.
Έτσι, όταν ο υπουργός υγείας κύριος Λοβέρδος μας βεβαίωσε τις προάλλες στην τηλεόραση ότι ο αντικαπνιστικός νόμος έχει επιτυχία και έφερε σαν παράδειγμα ότι κανείς πια δεν καπνίζει μέσα σε θαλάμους ασθενών στα νοσοκομεία και οι δύο δημοσιογράφοι γέλασαν (προφανώς αυτοί μπορούν ακόμα να βλέπουν την φαιδρή πλευρά των καταστάσεων), εγώ ένοιωσα κάποια ανακούφιση: να ένα αυγό που θα γίνει πουλί! Όταν ξυπνάμε κάθε πρωί και αναρωτιόμαστε ποιοι θα απεργήσουν σήμερα και θα μας ταλαιπωρήσουν, καλό είναι να ρίξουμε μια ματιά στην λίστα αυτών που απέργησαν ήδη, και έχουν ήδη βγάλει τα απωθημένα τους: έτσι ούτε οι αγρότες ούτε οι φορτηγατζήδες θα μας μπλοκάρουν τον δρόμο πια. Πάει αυτοί, τελειώσαμε μαζί του, τα έβγαλαν τα απωθημένα τους. Μπορεί βέβαια να είναι οι κάτοικοι της Πυλαίας, υποκινούμενοι από το Δεσπότη που ξέχασε το «Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι», και να καταλάβουν αυτοί το οδόστρωμα της περιφερειακής γιατί κάτι δεν τους αρέσει στον καινούριο νόμο περί τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά δέστε το από την καλή πλευρά: δεν θα το κάνουν για πολύ. Πού θα πάει, κάποιο σήριαλ θα αρχίσει στην τηλεόραση και δεν θα θέλουν να χάσουν την συνέχεια, οπότε θα φύγουν. (Ευτυχώς που υπάρχουν και τα Βραζιλιάνικα!) Κάποτε ο Ραββίνος Λίονελ Μπλού, που συχνά έδινε την «Σκέψη της ημέρας» στο BBC, είχε πει: «Ευτυχώς οι ανησυχίες μου μερικές φορές απαλείφουν η μία την άλλη: αν ανησυχώ για την καρδιά μου δεν χρειάζεται να ανησυχώ για την σύνταξη μου!» Ευτυχώς και εδώ οι κακοτυχίες απαλείφουν η μια την άλλη: αν δεν μας αρέσουν οι τόσες σαπουνόπερες στην τηλεόραση, τα τόσα ωροσκόπια και τα τόσα ματς, τουλάχιστο δίνουν το κίνητρο σε κάποιους, που κάθε λίγο και λιγάκι μας ταλαιπωρούν κλείνοντας κάποιον δρόμο, να παν στα σπιτάκια τους για να δουν το αγαπημένο τους πρόγραμμα!
Και εγώ, βλέποντας την λίστα αυτών που ήδη τελείωσαν την διαμαρτυρία τους και το γεγονός ότι ο αντικαπνιστικός νόμος είχε ήδη επιτυχία στην εφαρμογή του στα νοσοκομεία, μπορώ να οραματίζομαι μια Ελλάδα όπου κανείς δεν καπνίζει σε δημόσιο χώρο, ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας εφαρμόζεται, οι δημόσιοι υπάλληλοι τσακίζονται να με εξυπηρετήσουν, οι δρόμοι και οι παραλίες δεν διακοσμούνται από σκουπίδια, τα φαρμακευτικά υλικά δεν κλέβονται από τα νοσοκομεία, οι γιατροί δεν απαιτούν φακελάκι και η ζωή είναι εύκολη, ωραία και χωρίς άγχος!
Μαρία Πέτρου

Περί καθέτων προκλήσεων και δου και γου

Όταν πήγα για πρώτη φορά στην Αγγλία την δεκαετία του 70, το γραφείο του ΕΟΤ στο Λονδίνο ήταν στην Regent Street και είχε στην βιτρίνα του τον χάρτη της «Ελλάδας», μόνο που δεν ήταν ο χάρτης της Ελλάδας γιατί έδειχνε την χώρα μόνον από την Θεσσαλία κα κάτω. Από πάνω βέβαια έγραφε “Greece”. Τότε λοιπόν έτυχε να αναφέρω σε κάποιους Έλληνες φοιτητές που έκανα μάθημα ότι οι Βορειοελλαδίτες αισθάνονται τελείως παραμελημένοι. Παράδειγμα, ούτε στον χάρτη της Ελλάδας που είναι για να προσελκύει τουρίστες δεν μας περιλαμβάνουν, θαρρείς κα την Βόρειο Ελλάδα την έχουν για πέταμα! Τα λόγια μου δεν πήγαν χαμένα. Μετά από μερικές εβδομάδες, ο Κωνσταντίνος, ένας από τους φοιτητές μου, μου είπε: «Περάστε ξανά από την Regent Street. Θα δείτε ότι ο χάρτης έχει διορθωθεί!». Έτυχε ο πατέρας του παιδιού να γνωρίζει τον διευθυντή του ΕΟΤ Λονδίνου, και τα λόγια μου είχαν φτάσει στα κατάλληλα αυτιά! Πράγματι, ο χάρτης είχε διορθωθεί και παρέμεινε διορθωμένος όσα χρόνια ο ΕΟΤ ήταν στην Regent Street και είχα την ευκαιρία να τον βλέπω.
Τώρα, μετά από πάνω από τριάντα χρόνια, πολλά έχουν αλλάξει στην Ελλάδα προς την σωστή κατεύθυνση, και πολλά όπως παραμένουν. Ακόμα οι ειδήσεις στην τηλεόραση είναι σαν να απευθύνονται στους Αθηναίους μόνον, και έτσι Χριστούγεννα κα Πάσχα ακούμε για το πόσο έκανε η γαλοπούλα ή το αρνάκι στην Βαρβάκειο και αν είχε επάρκεια η αγορά (της Αθήνας)-το τελευταίο δε το μαθαίνουμε από ανυποψίαστους περαστικούς που τους σταματούν στον δρόμο, τους χώνουν ένα ματσούκι στην μούρη και τους κάνουν την φοβερή ερώτηση!
Ακόμα μας λένε ποιοί δρόμοι της Αθήνας έχουν κυκλοφοριακή συμφόρηση λόγω έργων και πόσοι Αθηναίοι πήγαν σήμερα εκδρομή, θαρρείς και κάποιος που μένει στον Έβρο ή στην Πελοπόννησο είχε μεγάλη αγωνία να ξέρει. Θα μου πείς βέβαια ότι αυτό γίνεται γιατί η Αθήνα έχει 5.000.000 ανθρώπους. Και εγώ θα σου απαντήσω ότι η υπόλοιπη Ελλάδα έχει 6.000.000! Ακόμα στην Ελλάδα θεωρείται κωμωδία το να βγει κάποιος στην τηλεόραση και να κάνει τον κουφό ή να μιλάει με επαρχιακή προφορά. Έτσι το «ναι για» είναι άξιον ειρωνείας ενώ το «ναι αμέ» είναι δεκτό. Το «θα σε κάνω κεφτέδες» είναι αστείο ενώ το «θα σου κάνω χαλβά» είναι σοβαρό! Ακόμα στην Ελλάδα η έννοια της ανεξιθρησκίας είναι παρεξηγημένη. Έτσι, ενώ στην Αγγλία αν ένας δάσκαλος κρεμούσε στον τοίχο μιας τάξης, όπου διδάσκονται μουσουλμανάκια, χριστιανικά σύμβολα, θα απολύονταν αμέσως, στην Ελλάδα μπορεί να το κάνει ανενόχλητα και ίσως και να επικροτηθεί. Και ενώ στην Αγγλία αν κάποιος τολμούσε να ξεχωρίσει το παιδί για την καταγωγή ή την θρησκεία του, θα έχανε την δουλειά του ως ρατσιστής, στην Ελλάδα ορισμένοι έχουν το θράσος να βγαίνουν και στην τηλεόραση ακόμα και να μιλάνε για «Αλβανάκια» που βγήκαν πρώτοι μαθητές και δεν μπορούν να τιμηθούν γι’ αυτό κρατώντας την σημαία του σχολείου! Ακόμα στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που αναίσχυντα και ατιμώρητα βλέπουν τον Αλβανό, τον Ρωσοπόντιο, τον μουσουλμάνο, τον τσιγγάνο, τον Γιεχωβά, πριν δουν τον άνθρωπο, το παιδί, τον μαθητή!
Βέβαια, υπάρχει και το άλλο εξτρίμ. Στην Αγγλία και στις Ηνωμένες Πολιτείες ορισμένα πράγματα έχουν φτάσει στα άκρα. Έτσι το να πεις ότι κάποιος είναι κοντός μπορεί να θεωρηθεί υβριστικό, και γι’ αυτό πρέπει να λες ότι είναι άτομο με «κάθετη πρόκληση» (vertically challenged)! Το να φοράει σταυρό η αεροσυνοδός δεν είναι δεκτό μια και οι μουσουλμάνες συνάδελφοι της δεν επιτρέπεται να φορούν την μαντίλα, που είναι το δικό τους θρησκευτικό σύμβολο. Αλλά ας μην πάμε μακριά. Είπα ότι στην Ελλάδα πολλά έχουν αλλάξει και πολλά όχι. Το κακό είναι ότι κάποια από αυτά που άλλαξαν έφτασαν και στο εξτρίμ. Έτσι έχουμε πολιτικούς που θέλοντας να ταυτιστούν με τον αγράμματο Ελληνικό λαό μας ξεφουρνίζουν όρους όπως η Γουγουέτ, το Δουνουτού και το Κουκουού. Και ενώ ο Αμερικανός, ο Γιαπονέζος και ο Κινέζος θα εξακολουθούν να λένε «γάμμα» και «δέλτα» και «κάπα», ο Έλληνας μορφωμένος που θέλει να δείξει ότι είναι παιδί του λαού και δεν τον περιφρονεί, θα λέει «γου» και «δου» και «κου»! Μπορεί έτσι να φτάσει και στο «γουμουτου-σόισου»! Φυσικά εννοώ ότι θα το λέει αυτό όταν αναφέρεται στο «Γραφείο Μεταφορών και Ταξιδίων για όλη σου την οικογένεια». Δεν φαντάζομαι να νομίζατε ότι εννοούσα τίποτα άλλο!

Μαρία Πέτρου

Περί Αργεντινής

Πρόσφατα βρέθηκα στο Μπουένος Άϊρες της Αργεντινής. Μια πόλη με φαρδείς δρόμους και πλατείες, πάρκα και κλασσικά κτίρια μιας αρχοντικής εποχής. Τι το σπέσιαλ είναι αυτό; Το σπέσιαλ είναι ότι η Αργεντινή κήρυξε πτώχευση πριν περίπου δέκα χρόνια. Πτώχευση θα πει: δέσμευση ιδιωτικών καταθέσεων, περικοπή δημοσίων δαπανών, περικοπή ιδιωτικών δαπανών. Περικοπή δημοσίων δαπανών θα πει μη συντήρηση των δρόμων, των πεζοδρομίων, των πάρκων, των δημοσίων κτιρίων. Περικοπή ιδιωτικών δαπανών θα πει κτίρια άβαφα, ασυντήρητα, με μαυρισμένους τοίχους από την υγρασία και χαλασμένα στόρια. Πτώχευση θα πει άνθρωποι να βγαίνουν μόλις βραδιάσει και να αρχίζουν συστηματικά να καταξεσκίζουν τις μαύρες σακούλες σκουπιδιών που είχαν βγάλει οι κάτοικοι στα πεζοδρόμια, για να βρουν κάτι χρήσιμο που μπορεί να βρίσκεται εκεί μέσα και που μπορούν να το εμπορευτούν, μετακινούμενοι από σκουπιδοσακούλα σε σκουπιδοσακούλα, συστηματικά και με την διάθεση αρπακτικού, σκορπίζοντας ό,τι δεν τους ενδιαφέρει στο οδόστρωμα. Πτώχευση θα πει άνθρωποι άστεγοι να κοιμούνται στις εσοχές των εισόδων των κτιρίων. Και αυτά είναι μόνον αυτά που είδα σαν ένας περαστικός τουρίστας που έμεινε για λίγο στο κέντρο της πόλης. Και ξαφνικά μια σκέψη πέρασε από το μυαλό μου: αν η Ελλάδα κήρυττε πτώχευση θα γινόταν έτσι σε δέκα χρόνια; Και άρχισαν να περνούν εικόνες από το μυαλό μου μεταφέροντας αυτά που έβλεπα εκεί στους αντίστοιχους δρόμους και κτίρια της Αθήνας. Φανταστείτε τον δρόμο δίπλα στο κτίριο της Βουλής που πάει προς το Κολωνάκι, την οδό Βασιλίσσης Σοφίας, με το πεζοδρόμιο με σπασμένα πλακάκια και λάσπες. Φανταστείτε τις πολυκατοικίες που βλέπουν στην πλατεία Συντάγματος με χαλασμένα στόρια. Φανταστείτε την Εθνική πινακοθήκη με τα περβάζια των παραθύρων της «στολισμένα» με παλιοστρώματα που τα βάζουν εκεί οι άστεγοι κατά την διάρκεια της ημέρας για να τα κατεβάσουν το βράδυ και να κοιμηθούν κάτω από τα στέγαστρα των εισόδων.
Και τα είδα όλα αυτά και τρόμαξα. Ένοιωσα την άμεση ανάγκη να γυρίσω στην Ελλάδα και να πιάσω τον κάθε Έλληνα χωριστά να τον ταρακουνήσω να ξυπνήσει. Γιατί επαναπαυόμαστε είτε με τις εγκληματικές δηλώσεις ορισμένων πολιτικών ότι «δεν πειράζει να πτωχεύσει η Ελλάδα γιατί τότε θα τα πληρώσουν οι τράπεζες» (!) είτε με το γεγονός ότι κάθε λίγο ακούμε στην τηλεόραση ότι η ΣΔΟΕ έπιασε άλλον έναν με γιοτ και πισίνες που δεν τα δήλωνε, και νομίζουμε ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε ό,τι κάναμε, γιατί εμείς δεν είμαστε φαταούληδες μεγαλοκαρχαρίες με γιοτ και πισίνες! Έτσι, ο Tάκης ο κομμωτής εξακολουθεί να μην κόβει απόδειξη για τα δέκα ευρώ που παίρνει για κάθε κούρεμα, με την δικαιολογία πότε ότι χάλασε το μηχανάκι του, πότε ότι του τέλειωσε η κορδέλα και άλλες τέτοιες κουτοπονηριές, γιατί έχει την συνείδηση του ήσυχη μια και αυτός είναι ένας μικροεπιχειρηματίας στο χωριό. Ο δε κυρ Γιώργος που έβαψε το σπίτι του για 1000 ευρώ δεν ζήτησε απόδειξη από «τον μεροκαματιάρη τον άνθρωπο» και η κυρία Ελένη όταν την ρώτησα αν πήρε απόδειξη από τον υδραυλικό μου απάντησε «Από τον φουκαρά τον άνθρωπο θα πάρω απόδειξη; Αυτός ούτε που έχει δηλωμένο το επάγγελμα του!». Εκείνο που ξεχνάμε όμως είναι ότι από ένα ευρώ να κλέβουμε το κράτος ο καθένας από εμάς κάθε μέρα, τα 10 εκατομμύρια των «φουκαράδων» που είμαστε μας κάνουν 10 εκατομμύρια κλέψιμο την ημέρα! Σκεφτείτε πόσα νοσοκομεία, σχολεία και δρόμοι είναι αυτά τα λεφτά! Και τα μεν εκατομμύρια που κλέβει ο μεγαλοκαρχαρίας, το κράτος έχει μια ελπίδα να τα πάρει πίσω, μια και η ΣΔΟΕ κάπως μπορεί να στριμώξει τον μεγαλοαπατεώνα, τα εκατομμύρια όμως που κλέβουν τα 10 εκατομύρια κοινοί θνητοί, όπως εσύ και εγώ, που κλέβουμε το ένα ευρώ εδώ και το άλλο ευρώ εκεί, το κράτος δεν έχει καμία ελπίδα να τα πάρει.
Έτσι, επαναπαυμένοι με τις πρόσφατες επιτυχίες της ΣΔΟΕ υπνοβατούμε προς την καταστροφή και βγάζουμε την ουρά μας απ’ έξω, πιστεύοντας ότι είναι «άλλοι αυτοί που κλέβουν και κλέβουν» ενώ εμείς, εμείς είμαστε οι μαρίδες που δεν κάνουν μεγάλη διαφορά!
Και ξεχνάμε ότι δέκα εκατομμύρια μαρίδες ζυγίζουν πολύ παραπάνω από έναν μεγαλοκαρχαρία!

Μαρία Πέτρου

Περί της χώρας των Φίτζι

Όταν ήμουν μικρή είχαμε πάρει κάποτε στο σπίτι μας στο χωριό έναν μάστορα να μας κάνει κάποια μερεμέτια. Ο άνθρωπος θεώρησε σκόπιμο να μας δώσει τα διαπιστευτήρια του και να μας βεβαιώσει ότι ήξερε την δουλειά του: «Να, προυχθές έβαλα ιδώ στου μπάρμπα Νκόλα έναν καινούριο απόπατο, από αυτούς σαν γλάστρα. Εσκαψα, έσκαψα καλά του πάτουμα και τουν έχωσα μέσα, στου τσιμέντου να περσεύει ίσα ίσα μια πθαμή απ’ του πάτουμα!» Την ιστορία αυτή την ξαναθυμήθηκα πολλά χρόνια μετά, όταν πήγα σε ένα χωριό στο κέντρο της νήσου Φίτζι, στον Ειρηνικό. Στο χωριό έφτανε κανείς με κανό, ακολουθώντας το ποτάμι. Τα σπίτια ήταν ξύλινες καλύβες, με λαμαρίνες αντί για τζάμια, καρφωμένες πάνω σε ξύλινα πλαίσια, με ρεζέδες από το πάνω μέρος, όπως η πορτούλα που έχουν κάποια σπίτια για να μπαινοβγαίνει η γάτα του σπιτιού. Οι άνθρωποι την ημέρα άνοιγαν τα πλαίσια και τα σκάλωναν από πάνω για να μπαίνει φως στο σπίτι και το βράδυ τα έκλειναν για ασφάλεια. Εκεί λοιπόν, στην μέση του χωριού, ο ξεναγός μας έδειξε στημένη μια λεκάνη τουαλέτας, με ένα πλαίσιο καμπίνας. Μας εξήγησε ότι ένας Αμερικανός τουρίστας που είχε επισκεφτεί το χωριό, θέλησε να το βοηθήσει να εκσυγχρονιστεί τουλάχιστο σχετικά με την υγιεινή. Έτσι τους έκανε δώρο λεκάνες τουαλέτας. Όταν λοιπόν πήγαν να εγκαταστήσουν την πρώτη, ξαφνικά ανακάλυψαν ότι χρειαζόταν σωλήνες αποχέτευσης και παροχής νερού, που φυσικά το χωριό δεν διέθετε! Έτσι σταμάτησαν οι εργασίες και η πρώτη λεκάνη έμεινε εκεί, μέσα στο πλαίσιο της καμπίνας που είχαν αρχίσει να κατασκευάζουν, μνημείο μεν της καλής θέλησης του πολιτισμένου κόσμου να εκπολιτίσει τον απολίτιστο κόσμο, μνημείο δε της ακαταλληλότητας της προσφερόμενης τεχνολογίας για την υποδομή της εκπολιτιζόμενης χώρας.

Οι ιστορίες αυτές είναι δείγματα τεχνολογικής προόδου που δεν μπορεί να γίνει ή να χρησιμοποιηθεί με τον καλύτερο τρόπο, είτε γιατί δεν υπάρχει το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό να καταλάβει και να χρησιμοποιήσει την νέα τεχνολογία, είτε γιατί δεν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή στην χώρα. Πρόσφατα θυμήθηκα αυτές τις ιστορίες ταξιδεύοντας στα αεροδρόμια της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας. Το Ελευθέριος Βενιζέλος είναι ένα από τα πιο σύγχρονα διεθνή αεροδρόμια στον κόσμο. Έλα όμως που κατασκευάστηκε για να εξυπηρετήσει μόνον τους Αθηναίους! Η Πάτρα είναι η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας. Δεν έχει αεροδρόμιο! Αν φτάσεις στο Ελευθέριος Βενιζέλος και θέλεις να πας στην Πάτρα, πρέπει να πας στο κέντρο της Αθήνας πρώτα! Τα λεωφορεία που εξυπηρετούν το αεροδρόμιο έχουν σαν προορισμό μόνον την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας! Και σκέφτομαι εγώ, ο ταλαίπωρος ταξιδιώτης, δεν βρέθηκε ένας επιχειρηματίας να σκεφτεί να βάλει ένα λεωφορείο που φεύγει απ’ ευθείας από το αεροδρόμιο και πάει κατ’ ευθείαν στην Χαλκίδα, την Πάτρα ή την Λαμία, ένας γραφιάς να δώσει την άδεια και ένας πολιτικός να ενστερνιστεί την ιδέα; Δεν βρέθηκε ένας χριστιανός να βάλει ένα λεωφορείο που θα πηγαίνει κατ’ ευθείαν από το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης στην Κατερίνη ή στα χωριά της Χαλκιδικής, που είναι οι τουριστικοί προορισμοί των περισσοτέρων ξένων επισκεπτών που χρησιμοποιούν το αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, αντί να τους στέλνουμε στο κέντρο της πόλης πρώτα για να ταλαιπωρηθούν να βρουν το ΚΤΕΛ Χαλκιδικής ή τους αναγκάζουμε να χρησιμοποιήσουν ταξί για 100 χιλιόμετρα; Θα διανοείτο ποτέ κανείς ότι αν ήθελε να πάει από το αεροδρόμιο της Βαρκελώνης στην Τζιρόνα ή την Ανδόρα θα έπρεπε να πάει πρώτα στο κέντρο της Βαρκελώνης, ή από το αεροδρόμιο του Χήθροου, στην Οξφόρδη, την Ρέντιγκ ή το Γκίλφορντ θα έπρεπε να πάει πρώτα στο κέντρο του Λονδίνου; Και όμως, στην χώρα των Φίτζι, μπορεί να δει κανείς μια λεκάνη τουαλέτας χωρίς αποχέτευση και νερό, στημένη σε θέα όλων, μνημείο στον κακό σχεδιασμό, την στενοκεφαλιά και την εξυπηρέτηση στενών συντεχνιακών συμφερόντων, μ’ άλλα λόγια, μπορεί κανείς να δει το μνημείο στην ανθρώπινη ανοησία!

Μαρία Πέτρου

Περί τελείας στην κάτω γραμμή και άλλων γλωσσικών παρεξηγήσεων

Όταν ήμουν στην έκτη γυμνασίου πήγαινα στο “Σύγχρονο φροντιστήριο” της Θεσσαλονίκης, για να προετοιμαστώ για τις εισαγωγικές εξετάσεις του πανεπιστημίου. Εκεί στο φροντιστήριο είχαμε έναν εμπνευσμένο δάσκαλο των μαθηματικών, τον κύριο Ζουρνά. Ο δάσκαλος αυτός λοιπόν, μια μέρα, θέλοντας να μας τονίσει πόσο μερικές φορές μικρά λάθη προδίδουν τεράστια άγνοια ή απερισκεψία, μας είπε την εξής ιστορία: Κάποτε κάποιος έγραψε μια έκθεση που τελείωνε με την λέξη “αγάπη.”, αλλά επειδή δεν τον χωρούσε η γραμμή να την γράψει, έγραψε “αγάπη” και έβαλε την τελεία στην αρχή της από κάτω γραμμής. Και κατέληξε ο κύριος Ζουρνάς: “Είναι λοιπόν παιδιά μερικές φορές κάτι τέτοια μικροπράγματα στην ζωή που δείχνουν το μέγεθος της βλακείας ορισμένων ανθρώπων!”

Πέρασαν χρόνια και πολλές φορές θυμήθηκα αυτήν την φράση. Μια φορά ήταν σχετική με την ονομασία της πανεπιστημιούπολης Καισαριανής-Ζωγράφου στην Αθήνα. Κάποιος, που σίγουρα δεν είχε τίποτα άλλο να κάνει, αποφάσισε ότι η σωστή ονομασία είναι “ΠανεπιστημιΟπολις” και όχι “πανεπιστημιούπολη”. Αυτό όταν το πρωτοάκουσα μου θύμισε όταν έκανα μάθημα Ελληνικών σε μια Αμερικανίδα φίλη μου. Την είχα μάθει λοιπόν την λέξη “ψωμί” και επίσης ότι όταν στα Ελληνικά θέλουμε κα πούμε ότι κάτι είναι μικρό, βάζουμε το τελικό “ακι”. Μια μέρα της έλεγα ότι όταν τρώμε πολύ βάζουμε πάχος από δω και από κει στην λεκάνη και αυτά τα παχάκια τα λέμε μικρά ψωμιά. “Δηλαδή”, μου λέει αυτή “ψωμι-άκια;”. Γέλασα και της εξήγησα ότι όταν οι Έλληνες κολλάν δύο λέξεις, εκεί που γίνεται το κόλλημα μερικές φορές οι λέξεις αλλάζουν. Έτσι λέμε “ψωμάκια” και όχι “ψωμι-άκια”. Φαίνεται ότι ο φίλος μας ο Πανεπιστημιοπολίτης δεν το γνώριζε αυτό. Αν θέλετε να γελάστε, σταθείτε μπροστά στον καθρέφτη και δοκιμάστε να πείτε: “ΠανεπιστημιΟπολις”. Σας βεβαιώνω ότι θα σκάσετε στα γέλοια: ΠανεπιστημιΟπολις,.. ΠανεπιστημιΟπολις...

Μια άλλη φορά που ήρθα αντιμέτωπη με μια πράξη της κατηγορίας “τελεία στην κάτω γραμμή”, ήταν όταν κάποιος άλλος (ή μήπως ήταν ο ίδιος;) γραμματιζούμενος αποφάσισε ότι οι ξένοι δεν πρέπει να μας λένε “Greek” αλλά “Hellens”. Γιατί, λέει, το Greek προέρχεται από το υποτιμητικό “γραικός” που εφεύραν οι Τούρκοι για μας (μούσι!). Φαντάζεστε τον Άγγλο, κάθε φορά που αποφασίζει να κάνει διακοπές στην Ελλάδα, να σκέφτεται ότι το “Greece” σημαίνει “η χώρα των άπιστων πολιτών δεύτερης κατηγορίας που ιδρύθηκε μετά την πτώση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας”; Και είχε μιά σκασίλα! Ο φίλος μας ο γραμματιζούμενος προφανώς δεν είχε ζήσει ποτέ εκτός Ελλάδας. Γιατί αν το είχε κάνει, θα ήξερε ο καψερός ότι η λέξη “Hellas” και “Hellen” στο μυαλό του Άγγλου συνδέεται με την Ελληνιστική περίοδο, που θεωρείται περίοδος της παρακμής, ενώ η κλασσική περίοδος της ένδοξης αρχαίας Ελλάδας αναφέρεται ως “Greek”.

Αλλά στην ζωή μερικές φορές περνάει η γνώμη αυτών που βάζουν την τελεία στην κάτω γραμμή.
Έτσι, όταν πήγα με τον ανιψιό μου, που ταξίδευε με Ελληνικό διαβατήριο, στην Κίνα, χάσαμε 20 λεπτά για να εξηγήσουμε στον Κινέζο ελεγκτή διαβατηρίων ποιά χώρα είναι αυτή που στα Αγγλικά λέγεται “Hellas”. Εμείς λέγαμε “Greece”, ως και “Σι-λα” του την είπαμε, αλλά ο άνθρωπος δεν πείθονταν, μια και στο Αγγλικό λεξικό δεν υπήρχε το “Hellas”. Μέχρι που κάλεσε τον προϊστάμενο του να λύσει το μυστήριο. Γιατί βέβαια, άλλο να αποφασίζεις ότι εσύ θα λες την χώρα σου “Hellas” και άλλο να θες οι άλλοι να αλλάξουν την γλώσσα τους για χάρη σου.

Σήμερα, καθώς προσγειωνόμασταν στο Ελευθέριος Βενιζέλος, η αεροσυνοδός, αφού μας καλωσόρισε στα Ελληνικά, θεώρησε υποχρέωση της να μας καλωσορίσει και στα Αγγλικά, και παπ, νάτο το “τελεία στην κάτω γραμμή” συμβάν: “Ladies and gentlemen, welcome to Hellas!”. Φανταστείτε να ταξιδεύατε με την Air France και η αεροσυνοδός, μετά το “Bien venute a France” να σας πετούσε “Καλώς ήρθατε στην Φρανς!”. Και εσείς, αμέσως θα αλλάζατε τα Ελληνικά σας! Ως και η κυρά Μαριώ, που έχει μπακάλικο στην Κολοπετινίτσα, την άλλη μέρα θα καλωσόριζε τον πρώτο πελάτη της λέγοντας: “Καλημέρα κυρ Μήτσο! Έλα και σούφερα και κονσέρβες βατραχοπόδαρα από την Φρανς!”

Μαρία Πέτρου

Περί ακμών και αιχμών

Αν ταξιδέψεις με αεροπλάνο μια ηλιόλουστη μέρα και περάσεις πάνω από τις Άλπεις, θα δεις ότι σε κάθε βουνό υπάρχει μια γραμμή που χωρίζει την φωτισμένη μεριά από την σκιασμένη. Εκεί επάνω στο βουνό, σε κάθε σημείο αυτής της γραμμής, υπάρχει ένα βραχάκι, μία πετρούλα, μία νιφάδα χιονιού, που από την μία μεριά είναι φωτισμένη, κατάλευκη και λαμπερή και από την άλλη βυθισμένη στην σκιά. Αν πάλι περάσει το αεροπλάνο σου πάνω από την περιοχή της Επανομής, θα δεις μια χερσόνησο φτιαγμένη μόνο από άμμο, με τέλειο τριγωνικό σχήμα, να μπήγεται στην καρδιά του Θερμαϊκού κόλπου. Όταν φυσούν ανατολικοί ή δυτικοί άνεμοι, η μία ακτή του τριγώνου έχει κύμα και η άλλη τέλεια νηνεμία. Υπάρχει εκεί, στην αιχμή του τριγώνου, ένα σημείο όπου ένας κόκκος άμμου από την μια μεριά ανήκει στην ανατολική ακτή και από την άλλη στην δυτική, από την μια δέρνεται από το κύμα και από την άλλη τον γλύφει η θάλασσα. Ακόμα και αν πας εκεί και περπατήσεις στην άμμο, ούτε που θα καταλάβεις ότι ο κόκκος αυτός υπάρχει. Είναι όμως εκεί. Όπως είναι εκεί και η νιφάδα πάνω στις Άλπεις που είναι φωτισμένη από την μια μεριά και σκοτεινή από την άλλη.

Πόσες φορές η ζωή μας δεν περνάει από μία ακμή ή μία αιχμή και ούτε που το συνειδητοποιούμε! Πόσες φορές κάνουμε κάτι για τελευταία φορά, κλείνοντας ένα κεφάλαιο της ζωής μας, και ούτε που το καταλαβαίνουμε. Υπήρξε μία φορά που πήγαμε για τελευταία φορά διακοπές στην Ιερισσό όλοι μαζί. Μονό που δεν θυμόμαστε πότε ήταν. Υπήρξε μία φορά που διαβήκαμε για τελευταία φορά το κατώφλι του σπιτιού των γονιών μας, μόνο που δεν ξέρουμε πότε ήταν αυτό. Θα έρθει μία φορά που θα είναι τα τελευταία Χριστούγεννα που θα γιορτάσουμε με την γιαγιά μας, και ούτε που θα το ξέρουμε. Υπήρξε μια τελευταία φορά που έδεσε το κοριτσάκι σου τα μαλλιά της με κορδέλα πριν σταματήσει να το κάνει γιατί μεγάλωσε, μόνο που δεν θυμάσαι πότε ήταν αυτό. Κάποτε ανταλλάξατε το τελευταίο φιλί με τον σύζυγο πριν καταλήξετε στο διαζύγιο, μόνο που τότε δεν το ξέρατε ότι ήταν το τελευταίο και ούτε που το δώσατε σημασία. Συνήθως θυμόμαστε τις τρανταχτές αιχμές στην ζωή μας, θαρρείς και εκείνες μόνο είναι σπουδαίες: τότε πέθανε ο μπαμπάς, τότε αποφοίτησα, τότε παντρεύτηκα. Τα έντονα συναισθήματα δημιουργούνται από τέτοιες ακμές. Μα δεν είναι μόνον οι θάνατοι, οι γεννήσεις και οι γάμοι που κάνουν τις μεγάλες ακμές. Είναι και οι ακμές που αναγκαστικά υπάρχουν στην κοινωνία. Ο αριθμός 230127 κερδίζει το πρώτο λαχείο. Ο αριθμός 230126 όμως δεν κερδίζει τίποτα. Αν ο μισθός σου είναι κάτω από 3000 ευρώ παίρνεις επίδομα 1000 ευρώ, ενώ αν είναι πάνω από 3000 ευρώ δεν παίρνεις, και αν τύχει να βγάζεις 2999 ευρώ, θα θεωρείς τον εαυτό σου τυχερό, ενώ αν βγάζεις 3001 ευρώ, θα θεωρείς τον εαυτό σου αδικημένο. Είναι κάτι τέτοια που μας κάνουν να προσέξουμε τις ακμές στην ζωή. Ευτυχώς όμως που υπάρχουν και αυτές. Ευτυχώς που υπάρχουν οι άτυχοι, οι αδικημένοι, οι δυστυχισμένοι, γιατί έτσι έχουμε την ευκαιρία να νοιώσουμε τυχεροί, δικαιωμένοι και ευτυχισμένοι. Ένα τραγούδι λέει: Πρέπει να έχεις ένα όνειρο, αλλιώς πώς θα έχεις ένα όνειρο που βγήκε αληθινό; Για να έχεις ένα όνειρο, πρέπει να είσαι από την ανεπιθύμητη πλευρά της ακμής! Είναι λοιπόν αυτές οι προφανείς ακμές που κάνουν την ζωή ωραία!

Το πραγματικό πρόβλημα όμως είναι οι άλλες, οι ανυποψίαστες ακμές, αυτές που υφαίνουν πραγματικά την ζωή μας. Αυτές είναι οι ύπουλες ακμές που δεν νοιώθουμε, ώσπου μια μέρα καταλαβαίνουμε ότι η ζωή μας πέρασε. Αυτές μόνο θλίψη μας φέρνουν, γιατί τις καταλαβαίνουμε όταν έχουν πια περάσει, όταν η ζωή μας έχει αλλάξει και έχει φύγει σαν άμμος μέσα από την χούφτα μας. Αυτές είναι οι τραγικές ακμές και ο μόνος τρόπος να τις καταπολεμήσουμε είναι να απολαμβάνουμε το κάθε φιλί σαν να ήταν το τελευταίο, τα κάθε Χριστούγεννα με την γιαγιά σαν να ήταν τα τελευταία, τις κάθε διακοπές στην αγαπημένη μας παραλία σαν να ήταν οι τελευταίες, να ρουφούμε αυτό που έχει να μας προσφέρει η ζωή ως την τελευταία σταγόνα, με πάθος, ώστε να μην πάει χαμένη ούτε μια στιγμή, ούτε μια σταγόνα, ούτε μια ματιά των αγαπημένων μας προσώπων, ούτε ένα χαμόγελο.

Μαρία Πέτρου